Monitoring zwarte specht en nachtzwaluw op de Brabantse Wal: knappe resultaten

De Vogelwerkgroep Bergen op Zoom ging dit jaar een grote uitdaging aan door een groot deel van de Brabantse Wal (van Bergen Op Zoom tot Putte, 5000 ha) te onderzoeken op het voorkomen van de nachtzwaluw en zwarte specht.

Foto: Marc Slootmaekers

Voor de zwarte specht zit de goede inventarisatieperiode er al een paar weken op. Een moment om de eindstand voor het onderzoek in het Nederlandse Natura2000 gebied ‘Brabantse Wal’ op te maken. In de gebieden die onderzocht werden, werden op 23 locaties zwarte spechten gevonden die hun territorium verdedigden. Drie terreinen waren niet vrij toegankelijk, en van deze terreinen weten we vanuit ervaring, dat daar nog minimaal vier territoria aanwezig zijn. De schatting voor het Natura2000 gebied komt daarmee uit op 27 (23-34) territoria. Dit is een afname in vergelijking met vorige onderzoeken, landelijke Atlas in 1998-2000 en West-Brabantse Broedvogelatlas in 1990-1996. Die verschillen zijn deels te wijten aan overschatting bij een eerder onderzoek, maar het staat evenzeer vast dat een aantal territoria uit het verleden nu onbezet zijn. Een sterke afname is ook zichtbaar in de aantallen bij andere tellingen in het gebied.

Bijkomend hebben 3 studenten, op vraag van de provincie Noord-Brabant, onderzoek gedaan naar onder meer het broedsucces van de zwarte specht. Zij raamden het totaal broedparen voor het Natura2000 gebied ‘Brabantse Wal’ zelfs op niet meer dan 18 stuks in hun conceptverslag. Het is duidelijk, dat zowel onze raming van het aantal territoria, als de raming van het aantal broedparen lager ligt dan het instandhoudingsdoel van deze soort (40 broedparen). Mogelijk dat er in de toekomst acties dienen ondernomen te worden ten behoeve van de zwarte specht. 
 
Voor de nachtzwaluw loopt de inventarisatieperiode nog steeds. Dit jaar wordt de nachtzwaluw zowel in Vlaanderen als in Nederland geteld in het ganse Natura2000 gebied. Eind juni kregen we melding van Hidde Bult, lid vogelwerkgroep Bergen op Zoom, dat ze aan de Nederlandse zijde nu reeds de kaap van de 100 territoria hebben bereikt. Hoe begin je aan zoiets, zal je als leek denken. Om te weten waar de nachtzwaluw een territorium heeft, ga je ‘s avonds op pad. Net voor zonsondergang tot een half uurtje erna, zingen de mannetjes in de buurt van hun nestplaats. Om 5000 ha te onderzoeken, moet je dus met een heleboel mensen elke avond op pad gaan om in de geschikte gebieden te luisteren naar het snorrend geluid dat ze maken. Gelukkig kan je tegenwoordig met je smartphone al deze gegevens rechtstreeks opslaan, en kan je ze verzenden naar een centrale databank. Eenmaal in de databank kunnen we dus alles nauwgezet volgen. Dat is wat Hidde Bult eind juni deed en vaststelde dat er alleen al aan Nederlandse zijde nu reeds meer dan 100 territoria geteld zijn. Wij zijn in elk geval benieuwd naar het totale eindresultaat voor zowel Vlaanderen als Nederland. Nog enkele weken kunnen de vrijwilligers verder op zoek naar nachtzwaluw, en dan zullen we in een volgende Wissels hier zeker op terug komen.

Tekst: Hidde Bult - Ignace Ledegen

Foto nachtzwaluw: Grenspark