Samenwerken loont in HELVEX LIFE-project

In de vorige nieuwsbrief lieten we u weten dat de verschillende partners in het project naar een hogere versnelling schakelden om tot uitvoering te komen. En dat is gebeurd ook. Tussen de Steertse Heide en de Groote Meer heeft het Agentschap voor Natuur en Bos een spontane opslag van dennen omgevormd tot natte heide.
 
Dit gebeurde door het kappen van de dennen en het deels afplaggen van de humusrijke bovenlaag. Door deze ingreep ontstaat er een open – natte heideverbinding – tussen het gebied de Groote Meer en het Vlaams Natuurreservaat de Kalmthoutse Heide. Dit deelproject is volledig afgerond, en nu is het wachten op het voorjaar. Op de kale geplagde bodem zullen dan de vrijgekomen zaden beginnen te kiemen. We verwachten dat er zich hier een mooie natte heide zal ontwikkelen. Deze natte heide is de zoveelste ‘stapsteen’ voor heel wat soorten die van de ene kant van het gebied ook naar de andere kant proberen te komen. Op deze manier willen we de verschillende deelpopulaties weer met elkaar in contact brengen, zodat er één grote populatie ontstaat die meer weerstand kan bieden aan onvoorspelbare calamiteiten zoals bv. de grote brand van 2011.
 
Langs de Verbindingsstraat is Natuurpunt Beheer de eerste fase van het duinherstel nu volop aan het afwerken. De bomen zijn gekapt, het takhout is verwijderd en momenteel wordt er volop werk gemaakt van het afplaggen van de bovenlaag om het ‘open zand’ weer zichtbaar te maken. Het loont de moeite om eens een wandeling te maken rondom het Stappersven. Toen ik enkele weken geleden ter plaatse was met een reporter van de  krant, stond ik versteld van de hoge duintoppen die zichtbaar zijn geworden na deze ingreep. Jarenlang zaten deze duinen verborgen onder het bos. Vanaf één van de duintoppen oogt het allemaal nog indrukwekkender dan ik ooit had durven hopen. Niet alleen ikzelf maar ook de reporter en de fotograaf waren behoorlijk onder de indruk van dit unieke landschap. Zodra de plagwerken afgerond zijn, zal er ook nog een raster geplaatst worden om het nieuwe open gebied te laten begrazen. Dit zal nodig zijn om de spontane kieming van boomopslag tegen te gaan en om de heide meer kansen te geven. En dan zal het Agentschap voor Natuur en Bos aan de andere zijde van de Verbindingsstraat het kleine dennenbestand ook nog verwijderen. Deze ingreep is hard nodig om de windwerking op het open duingebied te bevorderen. Als dit bos blijft staan, dan kan de wind zijn werk niet doen op de Nolse Duinen. Daarom heeft het Agentschap besloten om de beheerders van Natuurpunt hier een handje te helpen met dit bos te verwijderen. Zo zie je maar dat de samenwerking loont.
 
Sommigen bezoekers vragen zich af wat de bedoeling is van de dunne ‘staken’ met een gemarkeerde letter P die in het gebied zijn blijven staan. Natuurpunt heeft ervoor gekozen om voldoende dood (staand) hout te hebben in het gebied. Heel wat solitaire bijen en wespen profiteren hiervan. Zij boren namelijk kleine gaatjes in het dode staande hout om daar hun broedsel in onder te brengen. Deze dode bomen dienen dan ook een belangrijk doel. Ze zijn dus niet toevallig blijven staan. Er is bewust voor gekozen om voldoende dood hout te hebben in het gebied. Wel werd er op gewezen dat deze letter ‘P’ op de bomen zeer opvallend aanwezig is, wat bij bezoekers soms vragen oproept. Bij de uitvoering van de tweede fase zal hiermee rekening gehouden worden door de markering niet zo opvallend te plaatsen.
 
Aan de Nederlandse zijde zitten we nog volop in de planningsperiode en in het vooronderzoek. Momenteel wordt de studie naar het zuiveringswerk, dat aangelegd zal worden tussen de Steertse Heide en de Groote Meer, afgerond. Het zal niet eenvoudig zijn om het afstromende landbouwwater uit de Steertse Heide te zuiveren, zodat het voldoet aan de kwaliteit die de Groote Meer nodig heeft. Maar toch wordt er gezamenlijk gezocht en gewerkt aan oplossingen. Alle beheerders en verantwoordelijke overheden zoeken samen naar oplossingen die betaalbaar en uitvoerbaar zijn om te komen tot het behoud van de Groote Meer. Inmiddels wordt ook werk gemaakt van de aanbestedingen om het voorste deel van de Groote Meer op te schonen. Als alles naar wens verloopt, zal het voorste deel van de Meer in de zomer/herfst van 2016 opgeschoond worden. Dit betekent dat de rijke sliblaag uit het ven zal worden verwijderd. Zo ontstaat er een arme minerale bodem waarop al de zeldzame planten weer kunnen kiemen. Om te kunnen kiemen moet er ook aan een tweede factor voldaan worden namelijk, voldoende water van een goede kwaliteit. Los van het HELVEX-project is waterwinbedrijf Evides volop bezig met de voorbereiding van de aanleg van een leiding die overtollig water vanuit De Nol (kwalitatief zeer goed water dat het natuurgebied uitstroomt aan Vlaamse zijde) naar de Groote Meer moet brengen. Eind 2016 moet deze leiding gerealiseerd zijn. En dan slaan we twee vliegen in één klap: een opgeschoond ‘voormeer’ dat gevuld is met kwalitatief goed water vanuit Vlaanderen. Als dat geen samenwerking is!
 
Tekst: Ignace Ledegen – coördinator HELVEX LIFE - project